Dojrzałość szkolna

Jest to osiągnięcie przez dziecko takiego stopnia rozwoju umysłowego, emocjonalnego, społecznego i fizycznego, jaki umożliwia mu udział w życiu szkolnym i opanowanie treści programowych kl. I.

Potencjał poznawczy stanowi, obok dojrzałości fizycznej i emocjonalno-społecznej, przedmiot pełnego badania psychologiczno-pedagogicznego.

   1/ Dojrzałość fizyczna – ocenie poddana jest ogólna sprawność ruchowa, sprawność manualna, koordynacja wzrokowo-ruchowa, funkcjonowanie narządów zmysłów i narządów artykulacyjnych, postawa, wzrost, ciężar ciała, odporność na choroby i zmęczenie oraz równowaga nerwowa, jako warunek zdrowia psychicznego.

     2/ Dojrzałość intelektualna – jest osiągnięta, gdy dziecko jest aktywne poznawczo, chce się uczyć, interesuje się czytaniem i pisaniem, dobrze orientuje się w najbliższym otoczeniu i środowisku, posiada zasób doświadczeń i wyobrażeń będących podstawą rozwoju pojęć, koncentruje uwagę i rozumie kierowane do siebie polecenia, swobodnie i zrozumiale wypowiada się, opowiada, wyraża życzenia, własne sądy, poprawnie wyciąga wnioski i formułuje oceny oraz umiejętnie stawia pytania. Uogólniając, przedmiotem badania staje się tu spostrzegawczość, myślenie, uwaga, pamięć i mowa.

     3/ Dojrzałość do nauki czytania i pisania oraz nauki matematyki  /traktowane często w kategoriach dojrzałości poznawczej/ –  stwierdza się, gdy dziecko dokonuje analizy i syntezy wzrokowej i słuchowej niezbędnej w procesie różnicowania kształtów i dźwięków oraz ich rozpoznawania, porównywania i odtwarzania, rozumie znaczenie wyrazów jako graficznych odpowiedników słów, dobrze orientuje się w przestrzeni, co umożliwia rozpoznawanie i odtwarzanie kierunków, położenia i proporcji wymiarów odwzorowywanych form graficznych, osiągnęło prawidłowy poziom koordynacji wzrokowo-ruchowej i słuchowo-ruchowej.

   Dziecko jest dojrzałe do nauki matematyki, gdy rozumie i umie praktycznie określić stosunki przestrzenne, czasowe i ilościowe, potrafi sklasyfikować przedmioty według przeznaczenia, wielkości, kształtu i koloru, dodaje i odejmuje na konkretach w zakresie 10.

   4/ Dojrzałość emocjonalna i społeczna – oznacza, iż dziecko osiągnęło znaczny stopień samodzielności, łatwo i chętnie nawiązuje kontakty z nauczycielem i rówieśnikami, podporządkowuje się wymaganiom dyscypliny, potrafi współpracować z grupą, jest wytrwałe, obowiązkowe i systematyczne. Jego reakcje emocjonalne są adekwatne do sytuacji.

   Osiągnięcie przez dziecko prawidłowego poziom umiejętności, będących przedmiotem badań z zakresu wyszczególnionych aspektów dojrzałości szkolnej, pozwala stwierdzić pełną gotowość dziecka do podjęcia nauki.

LIDIA PIOTROWSKA

psycholog kliniczny, terapeuta pedagogiczny