Przetwarzanie bodźców sensorycznych

Wskazówki dla rodziców

Podstawą prawidłowej egzystencji człowieka i osiągania określonych celów jest prawidłowe współdziałanie poszczególnych organów zmysłów, które w drodze do pełnej dojrzałości muszą przejść przez wiele etapów uczenia się i integracji. Proces ten dokonuje się poza naszą świadomością i ma indywidualne dla każdego tempo.

Od czasu do czasu każdy z nas doświadcza problemów z przetwarzaniem wrażeń sensorycznych. Zbyt duża, bądź zbyt mała stymulacja sensoryczna dezorientuje mózg i powoduje chwilowy dyskomfort. Dorośli dzięki pełnej dojrzałości układu nerwowego oraz umiejętności kontroli swoich reakcji społecznych, potrafią radzić sobie z trudnościami takimi jak choroba, zmęczenie i stres, które wpływają na płynne funkcjonowanie mózgu. Dzieci dopiero uczą się tych umiejętności, a ich układ nerwowy czerpie z bodźców, które do niego docierają.

Nieprawidłowości w przetwarzaniu bodźców, mogą wpływać na zachowanie, uczenie się, sposób poruszania, odnoszenia się do innych i myślenia o sobie. Brak kontroli nad sobą nie jest przyjemny, niemniej dezorganizujące doświadczenia od czasu do czasu to coś zupełnie normalnego.

Dla większości z nas uczestnictwo w hałaśliwym i pełnym gości przyjęciu może być przytłaczające. Leżenie w łóżku podczas grypy uniemożliwia odbieranie wystarczającej liczby doświadczeń ruchowych i wywołuje uczucie słabości, a przejście z oświetlonego pomieszczenia do ciemnego pozbawia oczy światła, a mózg wrażeń wzrokowych, co powoduje chwilową zmianę zachowania do czasu właściwej adaptacji w nowym środowisku. Tego typu niewielki dyskomfort, może urosnąć u dziecka do rangi trudności, która utrudnia osiąganie efektywnych reakcji behawioralnych.

Jeżeli stopień organizacji zachowania jest na tyle nieadekwatny do warunków w jakich dziecko się znajduje należy dokładniej przyjrzeć się sprawności przetwarzania bodźców, gdyż mogą być one przyczyną problemów w codziennym efektywnym funkcjonowaniu.

Trudności w przetwarzaniu bodźców sensorycznych objawiają się w indywidualny dla każdego sposób, mogą one przyjmować odmienną postać i nasilenie w zależności np. od stopnia pobudzenia, stanu emocjonalnego czy nawet odczuwalnego głodu. Dlatego należy pamiętać, iż nie każde nietypowe zachowanie dziecka, od razu świadczy o problemach w tym obszarze, wymagających natychmiastowej interwencji terapeuty. Bez względu na to czy problemy z przetwarzaniem sensorycznym są niewielkie czy też duże, dziecko przejawiające trudności, potrzebuje zrozumienia i pomocy, której w pierwszej linii mogą udzielić mu rodzice i opiekunowie.

 

Jak więc można odróżnić zaburzenia przetwarzania sensorycznego od innych zaburzeń?

               Sygnałami ostrzegawczymi są nietypowe reakcje na wrażenia sensoryczne związane ze zmysłem dotyku, zmysłem równowagi i zmysłem kinestetycznym, czyli wrażenia dotykania i bycia dotykanym, poruszania się i bycia poruszanym. Zmysły wzroku, słuchu, powonienia oraz smaku też mogą mieć w tym swój udział, ale nie są wyłączną przyczyną do postawienia diagnozy o charakterze zaburzeń sensorycznych.

 

Jeżeli Twoje dziecko:

 

Wiele objawów zaburzonego przetwarzania sensorycznego przypomina symptomy innych powszechnie spotykanych problemów. Alternatywne diagnozy, które mogą mieć wspólne podłoże z niewłaściwym przetwarzaniem bodźców to: zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD), zaburzenia uczenia się, zaburzenia dyskryminacji słuchowej bądź wzrokowej, problemy z mową lub problemy językowe, alergia, niedobory pokarmowe, problemy z regulowaniem emocji lub po prostu typowe zachowania dziecięce.

Czasy się zmieniają ale dzieci nie. Pomijając ich zdolności i wiek rozwojowy, one wciąż potrzebują tych starych, dobrych zabaw, które nas cieszyły w dzieciństwie. Warto więc znaleźć trochę czasu i postarać się zbudować głębsze relacje ze swoimi dziećmi, jednocześnie wspierając ich rozwój, a samemu przypomnieć sobie beztroskie chwile dzieciństwa.

 

Oto kilka przykładów zajęć wspierających naturalny rozwój dziecka:

Zabawy wspomagające kontrolę posturalną:

Zabawy wspierające na kształtowanie małej motoryki:

Zabawy rozwijające zmysł dotyku:

Zabawy wzrokowe:

 

Zabawy słuchowe:

Zabawy wyhamowujące ATOS:

Przedstawione powyżej gry i zabawy wspomagają przetwarzanie sensoryczne, ponieważ całkowicie absorbują dziecko, które uwielbia się dobrze bawić. Ponadto są one funkcjonalne, ponieważ polepszają umiejętności dziecka. Budują zdrowe relacje rodzinne, bo może w nich brać udział cała rodzina dziecka.

 

Kilka dodatkowych zasad jak wspierać dziecko podczas zabaw:

opracowała Aleksandra Wrońska, Terapeuta SI, Fizjoterapeuta